Standardy

STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH OBOWIĄZUJĄCE W SPECJALNYM OŚRODKU WYCHOWACZYM IM. ŚW. LUDWIKI W POZNANIU

PREAMBUŁA

Dla zapewnienia małoletnim i bezradnym podopiecznym Specjalnego Ośrodka Wychowawczego im św. Ludwiki w Poznaniu harmonijnego rozwoju w atmosferze bezpieczeństwa, akceptacji, szacunku, poszanowania praw i godności człowieka, w oparciu o chrześcijański system wartości, zostały opracowane niniejsze Standardy ochrony małoletnich zwane dalej Standardami. Wszyscy pracownicy i współpracownicy, zgodnie z wizją, misją i posłannictwem placówki oraz podstawowymi wartościami ogólnoludzkimi i chrześcijańskimi, w jakich są wychowywani małoletni w Ośrodku, aktywnie angażują się w działania wzmacniające bezpieczeństwo małoletnich, szczególnie mając na celu ich ochronę przed przemocą oraz promowanie i respektowanie ich praw.

Głównym celem wszystkich zadań podejmowanych przez pracowników i współpracowników Ośrodka, jest działanie dla dobra małoletniego i w jego najlepszym interesie. Ośrodek osiąga swoje cele poprzez:

edukację, wychowanie i opiekę nad małoletnimi,
działania profilaktyczne – minimalizujące ryzyko wystąpienia krzywdzenia małoletnich,
pomoc psychologiczno -pedagogiczną – mającą na celu wsparcie małoletniego i jego rodziny w przezwyciężaniu różnego rodzaju trudności w procesie rozwoju i wychowania.

Personel Ośrodka, realizując te zadania, działa zgodnie ze swoimi kompetencjami. Każde działanie personelu oparte jest na obowiązującym prawie i wewnętrznych przepisach Ośrodka. Niniejsze Standardy zostały opracowane w związku z obowiązkami nałożonymi na mocy art. 22b ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (t.j. Dz. U. z 2024 t. poz. 560) i są jednym z elementów systemowego zabezpieczenia ochrony praw małoletnich przed krzywdzeniem.

Standardy mają służyć zarówno małoletnim jak i ich opiekunom oraz personelowi Ośrodka, dlatego mając na uwadze, że dobro małoletnich jest dla nas najważniejsze uznajemy naszą moralną i ustawową odpowiedzialność za ochronę i promowanie dobra wszystkich dzieci, dlatego dokładamy wszelkich starań, aby zapewnić bezpieczne i przyjazne środowisko, w którym małoletni są szanowani i doceniani. Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za małoletnich i rozpoznanie tych, którym powinna być udzielona pomoc i wsparcie, oraz za bezzwłoczne podejmowanie działań w przypadku wszelkich podejrzeń lub ujawnienia okoliczności, które mogą wskazywać, że małoletniemu zagraża bądź dzieje się krzywda. Działamy sprawnie, skutecznie i postępujemy zgodnie z procedurami, aby zapewnić małoletnim pomoc na jak najwcześniejszym etapie oraz skuteczne wsparcie i ochronę.

Mając powyższe na uwadze realizujemy ustawowe standardy:

Standard 1 – Ośrodek opracował, przyjął i wdrożył do realizacji Standardy, które określają:

a) Procedury reagowania na krzywdzenie.

b) Procedury i osoby odpowiedzialne za przyjęcie zgłoszenia, dokumentowanie i dalsze działania pomocowe.

c) Zasady ustalania planu wsparcia małoletniego po ujawnieniu krzywdzenia.

d) Zasady bezpiecznych relacji personel – małoletni, w tym zachowania niedozwolone.

e) Zasady bezpiecznych relacji małoletni – małoletni, w tym zachowania niedozwolone.

f) Zasady korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do Internetu.

g) Procedury ochrony dzieci przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami w Internecie, w tym ochrony wizerunku i danych osobowych.

h) Zasady upowszechniania i ewaluacji Standardów.

Standard 2 – Ośrodek stosuje zasady bezpiecznej rekrutacji personelu, regularnie szkoli personel ze Standardów.

Standard 3 – Ośrodek wdrożył i stosuje procedury interwencyjne, które znane są i udostępnione całemu personelowi. Każdy pracownik wie komu należy zgłosić informację o krzywdzeniu małoletniego i kto jest odpowiedzialny za działania interwencyjne. Każdemu pracownikowi Ośrodka udostępnione są dane kontaktowe do lokalnych instytucji odpowiedzialnych za przeciwdziałanie i interwencję w przypadku krzywdzenia małoletnich.

Standard 4 – Ośrodek co najmniej raz na 2 lata monitoruje i w razie konieczności ewaluuje zapisy Standardów, konsultując się z personelem, małoletnimi i opiekunom oraz je aktualizuje.

STANDARD I.

POLITYKA OCHRONY MAŁOLETNICH PRZED KRZYWDZENIEM

ROZDZIAŁ I

POSTANOWIENIA OGÓLNE

§ 1

1. Celem Standardów jest: zapewnienie bezpieczeństwa małoletnim i ustalenie procedur udzielania im wsparcia;

1) zapewnienie personelowi niezbędnych informacji i kompetencji, aby umożliwić im wywiązanie się z obowiązków w zakresie dbałości o dobro i ochronę małoletnich;

2) zapewnienie małoletnim oraz ich opiekunom niezbędnych informacji na temat zasad obowiązujących w placówce oraz możliwości uzyskania wsparcia w sytuacji krzywdzenia;

3) pokazanie małoletnim lub opiekunom zaangażowania Ośrodka w ochronę małoletnich, włączenie opiekunów w zapewnienia im bezpieczeństwa;

4) zwrócenie uwagi personelu Ośrodka i opiekunów małoletnich na konieczność podejmowania wzmożonych działań na rzecz ochrony małoletnich przed krzywdzeniem;

5) określenie zakresu obowiązków przedstawicieli Ośrodka w działaniach podejmowanych na rzecz ochrony małoletnich przed krzywdzeniem;

6) wypracowanie adekwatnych procedur do stosowania podczas interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletnich;

7) wprowadzenie wzmożonej działalności profilaktyczno – wychowawczej w zakresie zapewnienia ochrony małoletnim przed przemocą;

2. Pracownicy i współpracownicy Ośrodka w ramach wykonywanych obowiązków zwracają uwagę na czynniki ryzyka krzywdzenia małoletnich, monitorują sytuację i dobrostan małoletniego oraz stosują zasady określone w Polityce ochrony małoletnich. Działają w ramach obowiązującego prawa, w tym przepisów wewnętrznych Ośrodka oraz swoich kompetencji.

3. Niedopuszczalne jest stosowanie przez pracowników i współpracowników Ośrodka wobec małoletniego jakiejkolwiek formy przemocy. W przypadku podejrzenia lub ujawnienia okoliczności mogących wskazywać, że dziecku zagraża bądź dzieje się krzywda, każda osoba ma obowiązek wysłuchania dziecka adekwatnie do swoich kompetencji i udzielenia wsparcia dziecku w szczególności poprzez zastosowanie procedury opisanej w tym dokumencie.

4. Z Polityką ochrony małoletnich zapoznawani są wszyscy pracownicy i współpracownicy, a także małoletni i ich opiekunowie, zgodnie z procedurami określonymi w jej treści.

5. Dyrektor Ośrodka wyznacza osobę odpowiedzialną za monitorowanie realizacji Polityki ochrony małoletnich, reagowanie na sygnały ich naruszenia, ewaluowanie i modyfikowanie jej zapisów oraz prowadzenie rejestru interwencji i zgłoszeń.

6. Dyrektor Ośrodka wyznacza też osobę odpowiedzialną za monitoring bezpieczeństwa urządzeń teleinformatycznych z dostępem do Internetu.

WYJAŚNIENIE POJĘĆ

§ 2

Na potrzeby tego dokumentu poniżej wymienionym terminom nadano następujące znaczenie:
Małoletnim jest każda osoba, która nie ukończyła 18. roku życia oraz nie uzyskała pełnoletności przez zawarcie małżeństwa.
Interwencją prawną jest zawiadomienie policji lub prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego lub zawiadomienie właściwego sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich o zagrożeniu dobra małoletniego.
Interwencja kryzysowa to doraźny, krótkoterminowy kompleks specjalistycznych działań, głównie o charakterze psychologicznym, powiązanych z innymi, np. socjalnymi, prawnymi, medycznymi, na rzecz osób oraz rodzin znajdujących się w sytuacji grożącej kryzysem, kryzysie lub przewlekłych stanach kryzysowych. Interwencja kryzysowa ma na celu zapobieżenie utracie lub przywrócenie utraconej równowagi w wymiarze psychicznym i społecznym, zdolności do działania oraz autonomii osób i rodzin doświadczających kryzysu.
Pracownikiem jest każda osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę w Specjalnym Ośrodku Wychowawczym im św. Ludwiki w Poznaniu spełniająca przewidziane przepisami prawa wymagania.
Współpracownikiem jest osoba zatrudniona w Ośrodku na podstawie umowy cywilnoprawnej lub wykonująca nieodpłatnie pracę na rzecz Ośrodka w ramach programu stażowego na podstawie umowy o staż, umowy o wolontariat, umowy o odbywaniu praktyk lub innej umowy o współpracy, spełniająca przewidziane przepisami prawa wymagania.
Personel to pracownicy i współpracownicy Ośrodka.
Kontaktem bezpośrednim jest pomoc bezpośrednia małoletniemu, edukacja i zabawa z nim.
Kontaktem pośrednim z małoletnim jest kontakt za pomocą środków komunikacji elektronicznej, telefoniczny lub listowy.
Opiekunem małoletniego – jest rodzic/rodzice posiadający pełnię praw rodzicielskich lub opiekun prawny mający prawo do reprezentacji dziecka. W myśl niniejszego dokumentu opiekunem jest również rodzic zastępczy.
Zgoda opiekuna oznacza zgodę osoby uprawnionej do reprezentacji małoletniego, w szczególności jego przedstawiciela ustawowego (rodzica, opiekuna prawnego) lub innej osoby uprawnionej do reprezentacji na podstawie przepisów szczególnych lub orzeczenia sądu. W przypadku rodziców oznacza zgodę jednego z nich. W przypadku braku porozumienia między rodzicami dziecka sprawę rozstrzyga sąd.
Przez krzywdzenie małoletniego należy rozumieć popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę małoletniego przez jakąkolwiek osobę, w tym pracownika lub współpracownika Ośrodka, lub zagrożenie dobra małoletniego. W szczególności jest nim:

a) przemoc fizyczna –celowe uszkodzenie ciała, zadawanie bólu lub groźba uszkodzenia ciała;

b) przemoc emocjonalna –powtarzające się poniżanie, upokarzanie i ośmieszanie małoletniego, nieustanna krytyka, wciąganie małoletniego w konflikt osób dorosłych, manipulowanie nim, brak odpowiedniego wsparcia, stawianie małoletniemu wymagań i oczekiwań, którym nie jest on w stanie sprostać;

c) przemoc seksualna –angażowanie małoletniego w aktywność seksualną przez osobę dorosłą, zarówno przybierająca postać zachowań kontaktowych (np. współżycie) jak i bezkontaktowych (np. pornografia);

d) przemoc ekonomiczna–niezapewnianie odpowiednich warunków do rozwoju małoletniego, w ramach środków dostępnych opiekunom.

e) zaniedbywanie –niezaspokajanie podstawowych potrzeb materialnych i emocjonalnych małoletniego przez opiekuna, niezapewnienie mu odpowiedniego jedzenia, ubrań, schronienia, opieki medycznej, bezpieczeństwa, braku dozoru nad wypełnianiem obowiązku szkolnego.

12. Dane osobowe małoletniego to wszelkie informacje umożliwiające jego identyfikację.

13. Konflikt interesów to sytuacja, w której działanie personelu, w tym dyrekcji placówki na rzecz najlepiej pojmowanego interesu dziecka może być zagrożone z uwagi na zależność służbową, osobistą i emocjonalną, a także gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że interes osobisty pracownika przeważy nad troską o dobro dziecka.

ROZDZIAŁ II

ROZPOZNAWANIE I REAGOWANIE NA CZYNNIKI RYZYKA KRZYWDZENIA MAŁOLETNICH

§ 3

Personel Ośrodka rozpoznaje indywidualne potrzeby dziecka oraz specyfikę jego funkcjonowania, w szczególności:

a) funkcjonowanie poznawcze, emocjonalne i społeczne ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki niepełnosprawności dziecka i specjalnych potrzeb edukacyjnych;

b) warunki i sposoby niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb dziecka (fizjologicznych, w tym sensorycznych, psychofizycznych, w tym potrzeby bezpieczeństwa itp.) oraz konsekwencje ich deprywacji;

c) sposoby regulacji emocji przez dziecko;

d) sposób reagowania na bliskość fizyczną innych osób;

e) sposób komunikowania się przez dziecko (język, specyficzne narzędzia oraz ich rodzaj);

f) inne czynniki istotne dla dziecka.

2. W przypadku ustalenia możliwości wystąpienia wysokiego ryzyka zachowań trudnych, w tym agresywnych, autoagresywnych, problemowych zachowań seksualnych, dyrektor lub na jego polecenie wyznaczony pracownik placówki:

a) ustala czynniki mogące wywołać takie reakcje;

b) opracowuje indywidualne procedury interweniowania, we współpracy z opiekunami lub specjalistami, oparte na potrzebach/cechach dziecka, tj. najpierw należy wypracować katalog sposobów niedopuszczających do wystąpienia danego zachowania trudnego, możliwie najmniej awersyjnych, proaktywnych, opartych na budowaniu relacji opartej na szacunku i zaufaniu;

c) proponuje nieawersyjne strategie reaktywne (ukierunkowane na obniżenie napięcia emocjonalnego, w tym na ochronę dziecka i innych osób zaangażowanych w zachowanie).

3. Wszyscy pracownicy i współpracownicy Ośrodka są przeszkoleni w obszarze prawnego i społecznego obowiązku zawiadamiania placówki o możliwości popełnienia przestępstwa, ze szczególnym uwzględnieniem przestępstw na szkodę małoletnich; w zakresie roli pracowników oświaty w przeciwdziałaniu przemocy domowej oraz w zakresie rozpoznawania czynników ryzyka krzywdzenia małoletniego.

4. Ośrodek udostępnia wszystkim pracownikom i współpracownikom Wykaz danych adresowych placówek pomocowych, zajmujących się ochroną małoletnich oraz zapewniających pomoc w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia i współpracuje z tymi instytucjami (załącznik nr 13).

5. Wszyscy pracownicy i współpracownicy wiedzą, jak wypełnić Kartę dokumentowania przebiegu zdarzenia zagrażającego dobru małoletniego (załącznik nr 1) oraz Kartę interwencji (załącznik nr 2).

6. Organizowane są oddziaływania profilaktyczne w zakresie zapobiegania przemocy, w tym przy współpracy z instytucjami pozaszkolnymi (policja, straż miejsca, organizacje pozarządowe i in.).

§ 4

Pracownicy i współpracownicy Ośrodka posiadają wiedzę i w ramach wykonywanych obowiązków zwracają uwagę na czynniki ryzyka i symptomy krzywdzenia małoletnich.
W przypadku zidentyfikowania czynników ryzyka, pracownicy i współpracownicy placówki podejmują rozmowę z opiekunami, przekazując informacje na temat dostępnej oferty wsparcia i motywując ich do szukania dla siebie pomocy.
Pracownicy i współpracownicy monitorują sytuację i dobrostan małoletniego.
Pracownicy i współpracownicy znają i stosują zasady bezpiecznych relacji między małoletnimi oraz między pracownikami i współpracownikami a małoletnimi ustalone w placówce.
Rekrutacja pracowników i współpracowników placówki odbywa się zgodnie z zasadami bezpiecznej rekrutacji personelu.

ROZDZIAŁ III

PROCEDURY ZAWIADOMIEŃ O PODEJRZENIU POPEŁNIENIA PRZESTĘPSTWA NA SZKODĘ MAŁOLETNIEGO

§ 5

Dyrektor Ośrodka wyznacza osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego oraz zawiadamiania prokuratury/policji (załącznik nr 3). Informacja o osobie odpowiedzialnej za składanie zawiadomień wywieszona jest na tablicy ogłoszeń w Ośrodku.
W przypadku podjęcia przez pracowników i współpracowników placówki informacji, że małoletni może być krzywdzony, osoba ujawniająca sporządza notatkę służbową z uzyskanej informacji i poczynionych ustaleń i przekazuje uzyskaną informację osobie, o której mowa w ust. 1, która sporządza Kartę dokumentowania przebiegu zdarzenia zagrażającego dobru małoletniego.
Osobą odpowiedzialną za wszczynanie procedury „Niebieskie Karty” (wypełnienie formularza „Niebieska Karta – A” – link do wzoru formularza: https://www.niebieskalinia.info/index.php/zadania-sluzb/424-wzory-dokumentow-do-pobrania ) jest osoba wskazana przez Dyrektora Ośrodka.
W przypadku ujawnienia zaniedbania przez opiekunów, ich niewydolności wychowawczej, właściwym jest zawiadomienie sądu rodzinnego, celem wglądu w sytuację rodziny (załącznik nr 4).
W przypadku zagrożenia zdrowia lub życia małoletniego albo osoby mu najbliższej, osoba ujawniająca zdarzenie bezzwłocznie dzwoni na numer alarmowy 112.
Wszyscy pracownicy i współpracownicy Ośrodka, którzy w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych podjęli informację o krzywdzeniu małoletniego lub informacje z tym związane, są zobowiązani do zachowania tych informacji w tajemnicy, poza tymi informacjami, które przekazywane są uprawnionym instytucjom.
W przypadku podjęcia przez pracownika i współpracownika placówki podejrzenia, że małoletni jest krzywdzony, mają oni obowiązek sporządzenia notatki służbowej i przekazania uzyskanej informacji dyrektorowi Ośrodka.

ZASADY USTALANIA PLANU WSPARCIA DZIECKA PO UJAWNIENIU JEGO KRZYWDZENIA

§ 6

Celem planu wsparcia małoletniego jest przede wszystkim:

1) zainicjowanie działań interwencyjnych we współpracy z innymi instytucjami, jeśli istnieje taka konieczność;

2)współpraca z opiekunami w celu powstrzymania krzywdzenia małoletniego i zapewnienie mu pomocy;

3) diagnoza, czy konieczne jest podjęcie działań prawnych;

4) objęcie małoletniego pomocą psychologiczno – pedagogiczną na terenie Ośrodka i pomocą specjalistyczną poza Ośrodkiem, jeśli zaistnieje taka konieczność.

2. W ustalaniu planu wsparcia uczestniczy opiekun małoletniego, wychowawca i zespół pomocy psychologiczno – pedagogicznej – każda z tych osób otrzymuje zadania do wykonania w określonym czasookresie.

3. Działania koordynuje i monitoruje pedagog, który ściśle współpracuje
z osobą odpowiedzialną za realizację Standardów (o ile jest to inna osoba), w tym
w podejmowaniu działań wspólnie z innymi instytucjami niż Ośrodek.

4. Plan wsparcia uwzględnia:

a) działania interwencyjne, mające na celu zapewnienie małoletniemu bezpieczeństwa, w tym zgłoszone podejrzenie popełnienia przestępstwa zgłoszone do organów ścigania;

b) formy wsparcia oferowane przez Ośrodek;

c) zaproponowane formy specjalistycznej pomocy, jeśli istnieje taka potrzeba.

5. Planem wsparcia należy objąć także rodzeństwo pokrzywdzonego małoletniego, jeśli uczęszcza do tej placówki.

6. Plan wsparcia małoletniego funkcjonuje równolegle z podejmowanymi działaniami interwencyjnymi, a jego naczelną zasadą jest obserwacja małoletniego, zapewnienie mu warunków do uzyskania wielospecjalistycznej pomocy, również poza Ośrodkiem, udzielanie wsparcia opiekunom i współpraca międzyinstytucjonalna.

7. Plan wsparcia małoletniego ustalany jest również w sytuacji, gdy inicjatorem działań interwencyjnych jest inna instytucja (procedura „Niebieskie Karty”, uzyskanie informacji o krzywdzeniu od organów ścigania lub sądu itp., współpraca z ośrodkiem pomocy społecznej).

8. W przypadku realizacji procedury „Niebieska Karta”, plan wsparcia małoletniego tożsamy jest z ustaleniami poczynionymi w grupie pomocy psychologiczno – pedagogicznej.

9. Do działań zaktywizowany powinien zostać opiekun „niekrzywdzący”, który współpracuje z Ośrodkiem w celu powstrzymania sprawcy przemocy i zapewnienia małoletniemu pomocy pozaszkolnej. W przypadku krzywdzenia przez obojga opiekunów, interwencja polega również na zawiadomieniu sądu rodzinnego i Policji oraz podjęciu działania względem opiekunów, w tym sprawdzanie bezpieczeństwa domowników, które leży w kompetencjach tych instytucji.

10. Plan wsparcia małoletniego obejmuje różne formy pomocy, w tym prawną, psychologiczną, socjalną i medyczną, uwzględniając współpracę interdyscyplinarną w tym zakresie.

11. Zadania pracowników i współpracowników Ośrodka wiążą się głównie z pomocą w realizowaniu przez małoletniego zadań dydaktyczno – wychowawczych i budowaniu pozytywnych relacji z rówieśnikami i pracownikami i współpracownikami Ośrodka.

12. Plan wsparcia małoletniego nie kończy się wraz z końcem procedury prawnej.

§ 7

Zespół interwencyjny

W przypadkach bardziej skomplikowanych (dotyczących wykorzystywania seksualnego oraz znęcania się fizycznego i psychicznego o dużym nasileniu) dyrektor Ośrodka powołuje zespół interwencyjny, w skład którego mogą wejść: pedagog/psycholog, wychowawca małoletniego, dyrektor Ośrodka, inni pracownicy i współpracownicy mający wiedzę o krzywdzeniu małoletniego lub o małoletnim.
Zespół interwencyjny sporządza plan pomocy małoletniemu na podstawie opisu sporządzonego przez pedagoga oraz innych, uzyskanych przez członków zespołu, informacji.
W przypadku, gdy podejrzenie krzywdzenia zgłosili opiekunowie małoletniego, powołanie zespołu jest obligatoryjne. Zespół interwencyjny wzywa opiekunów małoletniego na spotkanie wyjaśniające, podczas którego może zaproponować opiekunom zdiagnozowanie zgłaszanego podejrzenia w zewnętrznej, bezstronnej instytucji.
Ze spotkania sporządza się protokół.

§ 8

Plan pomocy małoletniemu jest przedstawiany opiekunom przez pedagoga/psychologa z zaleceniem współpracy przy jego realizacji.
Pedagog/psycholog informuje opiekunów o obowiązku placówki zgłoszenia podejrzenia krzywdzenia małoletniego do odpowiedniej instytucji (prokuratura/policja lub sąd rodzinny, ośrodek pomocy społecznej bądź przewodniczący zespołu interdyscyplinarnego – procedura „Niebieskie Karty” – w zależności od zdiagnozowanego typu krzywdzenia i skorelowanej z nim interwencji).
Po poinformowaniu opiekunów przez pedagoga/psychologa zgodnie z punktem poprzedzającym dyrektora Ośrodka składa zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa do prokuratury/policji lub wniosek o wgląd w sytuację rodziny do Sądu Rejonowego, Wydziału rodzinnego i nieletnich, ośrodka pomocy społecznej lub przesyła formularz „Niebieska Karta – A” do przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego.
Dalszy tok postępowania leży w kompetencjach instytucji wskazanych w ust. 3.
W przypadku, gdy podejrzenie krzywdzenia zgłosili opiekunowie małoletniego, a podejrzenie to nie zostało potwierdzone, należy o tym fakcie poinformować opiekunów małoletniego na piśmie.

§ 9

Z przebiegu interwencji sporządza się kartę interwencji, którą załącza się do dokumentacji osobowej małoletniego.
Wszyscy pracownicy i współpracownicy placówki i inne osoby, które w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych podjęły informację o krzywdzeniu małoletniego lub informacje z tym związane, są zobowiązane do zachowania tych informacji w tajemnicy, wyłączając informacje przekazywane uprawnionym instytucjom w ramach działań interwencyjnych.

ROZDZIAŁ IV

ZASADY OCHRONY WIZERUNKU MAŁOLETNICH

§ 10

Placówka zapewnia najwyższe standardy ochrony danych osobowych małoletnich, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Placówka, uznając prawo małoletniego do prywatności i ochrony dóbr osobistych, zapewnia ochronę jego wizerunku.
Wytyczne dotyczące zasad publikacji wizerunku małoletniego stanowią załącznik nr 5.

§ 11

Pracownikowi i współpracownikowi placówki nie wolno umożliwiać przedstawicielom mediów utrwalania wizerunku małoletniego (filmowanie, fotografowanie, nagrywanie głosu) na terenie placówki bez pisemnej zgody opiekuna małoletniego.
W celu uzyskania zgody, o której mowa powyżej, pracownik i współpracownik placówki może skontaktować się z opiekunem małoletniego i ustalić procedurę uzyskania zgody.
Niedopuszczalne jest podanie przedstawicielowi mediów danych kontaktowych do opiekuna małoletniego – bez wiedzy i zgody tego opiekuna.
Jeżeli wizerunek małoletniego stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak: zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza, wówczas zgoda opiekuna na utrwalanie wizerunku małoletniego nie jest wymagana.

§ 12

Upublicznienie przez pracownika i współpracownika placówki wizerunku małoletniego utrwalonego w jakiejkolwiek formie (fotografia, nagranie audio-wideo) również wymaga pisemnej zgody opiekuna małoletniego.
Pisemna zgoda, o której mowa w ust. 1, powinna zawierać informację:

1) kto będzie administratorem danych wizerunku małoletniego,

2) gdzie będzie umieszczony zarejestrowany wizerunek,

3) w jakim kontekście będzie wykorzystywany.

ROZDZIAŁ V

ZASADY BEZPIECZNEGO KORZYSTANIA Z INTERNETU I MEDIÓW ELEKTRONICZNYCH

§ 13

Infrastruktura sieciowa Ośrodka zapewnia dostęp do Internetu pracownikom i współpracownikom na przeznaczonych do tego komputerach oraz na nośniku przenośnym typu laptop, tablet.
Na terenie Ośrodka jest dostępna tylko dla pracowników i współpracowników sieć internetowa, zabezpieczona hasłem dostępu.
Ośrodek może podejmować działania, które zablokują dostęp do treści nielegalnych, szkodliwych i nieodpowiednich dla dziecka, w tym celu należy:

a) ustalić zakres zabezpieczenia oraz blokowania dostępu do treści nielegalnych, szkodliwych i nieodpowiednich dla małoletnich;

b) dokonać wyboru konkretnego oprogramowania (w tym np. oprogramowanie antywirusowe, narzędzia ochrony rodzicielskiej monitorowania aktywności użytkowników itp.);

c) zainstalować oprogramowanie zabezpieczające oraz blokujące;

d) dokonywać bieżącej aktualizacji oprogramowania, o którym mowa w pkt. c;

e) przed dopuszczeniem urządzeń osobistych do sieci wifi placówki, ustanowić sieć zamkniętą z hasłem oraz konieczność akceptacji regulaminu przed przyłączeniem urządzenia.

4. W przypadku ujawnienia treści nielegalnych, szkodliwych lub nieodpowiednich do wieku, lub w przypadku zdarzeń godzących w bezpieczeństwo dzieci związanych z korzystaniem z Internetu należy podjąć następujące działania:

a) każde zgłoszenie/ przypadek ujawnienia treści szkodliwych lub nieodpowiednich powinno zostać zarejestrowane, przenalizowane oraz odpowiednio udokumentowane. W analizie zdarzenia powinien znaleźć się dokładny opis zdarzenia, wskazanie osób uczestniczących i/lub podjętych działań w celu identyfikacji sprawcy oraz materiały dokumentujące zdarzenie. Zabezpieczenie tych dowodów powinno się odbywać z poszanowaniem praw dziecka, w tym prawa do prywatności.

b) dowody powinny zostać zabezpieczone i opisane (data otrzymania, treść wiadomości, dane nadawcy tj. nazwa użytkownika, adres email, adres strony WWW). Jeśli zebrane dowody wskazują na naruszenie prawa należy niezwłocznie powiadomić Policję i przekazać jej cały zgromadzony materiał dowodowy.

c) po zdarzeniu należy prowadzić monitoring pointerwencyjny sprawdzając sytuację i potrzeby dzieci uczestniczących w incydencie lub nim pokrzywdzonym.

5. W celu usunięcia z Internetu nielegalnych, kompromitujących lub krzywdzących materiałów należy poinformować rodziców/opiekunów prawnych o możliwościach ich usunięcia we współpracy z Dyżurnet.pl oraz w trybie zgłaszania takich treści poprzez formularz na stronie, na której materiał został opublikowany.

6. Należy poinformować pokrzywdzonego małoletniego o przysługującym mu prawie do bycia zapomnianym wynikającym z unijnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych gwarantującym w uzasadnionych przypadkach usunięcie konkretnych linków z wyszukiwarki Google, w związku z czym nie będą mogły być wyszukane przy wpisywaniu jakiejkolwiek frazy.

7. W przypadku udostępnienia materiałów naruszających intymność i prywatność małoletniego, możliwe jest również skorzystanie ze strony Stop Non-Consensual Intimate Image Abuse. Strona pomaga usunąć z Internetu materiały intymne z wizerunkiem osoby, która nie wyraziła zgody na upublicznienie treści.

ROZDZIAŁ VI

MONITORING STOSOWANIA STANDARDÓW

§ 14

Dyrektor wyznacza osobę odpowiedzialną za wdrożenie i realizację Standardów w Ośrodku.
Osoba, o której mowa w punkcie poprzedzającym, jest odpowiedzialna za monitorowanie realizacji Polityki, za reagowanie na sygnały naruszenia standardów i prowadzenie rejestru zgłoszeń oraz za proponowanie zmian w Standardach.
Osoba, o której mowa w pkt. 1 niniejszego paragrafu, przeprowadza wśród pracowników i współpracowników placówki, raz na rok ankietę monitorującą poziom realizacji Polityki. W ankiecie pracownicy i współpracownicy placówki mogą proponować zmiany Polityki oraz wykazywać naruszenia jej postanowień w placówce.
Osoba, o której mowa w pkt. 1 dokonuje opracowania wypełnionych przez pracowników i współpracowników placówki ankiet. Sporządza na tej podstawie raport z monitoringu, który następnie przekazuje dyrektorowi Ośrodka.
Dyrektor wprowadza do tegoż dokumentu niezbędne zmiany i ogłasza pracownikom i współpracownikom placówki, małoletnim i ich opiekunom nowe brzmienie dokumentu.

ROZDZIAŁ VI

§ 15

PRZEPISY KOŃCOWE

Polityka ochrony małoletnich wchodzi w życie z dniem podpisania zarządzenia przez dyrektora Ośrodka (załącznik nr 6).
Ogłoszenie następuje w sposób dostępny dla pracowników placówki, małoletnich i ich opiekunów, w szczególności poprzez wywieszenie w miejscu ogłoszeń dla pracowników lub poprzez przesłanie jej tekstu drogą elektroniczną oraz poprzez zamieszczenie na stronie internetowej i wywieszenie w widocznych miejscach we wszystkich budynkach Ośrodka, również w wersji skróconej, przeznaczonej dla małoletnich.

STANDARD II.

PERSONEL OŚRODKA

I. ZASADY BEZPIECZNEJ REKRUTACJI PERSONELU W SPECJALNYM OŚRODKU WYCHOWACZYM IM ŚW. LUDWIKI W POZNANIU

Rekrutacja pracowników odbywa się zgodnie z zasadami bezpiecznej rekrutacji, a pracodawca dąży do jak najlepszej weryfikacji kwalifikacji kandydata oraz stosunku do wartości podzielanych przez Ośrodek, takich jak ochrona praw małoletnich i szacunek do ich godności.
Warunkiem podpisania z kandydatem umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej lub umowy wolontaryjnej, jest złożenie przez niego oświadczenia o zapoznaniu się ze Standardami w tym z m. in. z zasadami bezpiecznych relacji pomiędzy personelem placówki i małoletnim oraz zobowiązaniu do ich przestrzegania. Oświadczenie to włącza się do akt osobowych kandydata zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, a w przypadku kandydatów zatrudnionych na podstawie umowy cywilnoprawnej lub wolontaryjnej – stanowi ono załącznik do umowy.
Ośrodek dba, aby jego pracownicy i współpracownicy posiadali odpowiednie kwalifikacje do pracy z małoletnimi oraz nie stanowili dla nich zagrożenia.
W każdym przypadku Ośrodek musi posiadać dane pozwalające zidentyfikować osobę przez niego zatrudnioną, niezależnie od podstawy zatrudnienia, w szczególności tj. imię (imiona) i nazwisko, datę urodzenia oraz dane kontaktowe osoby zatrudnianej.
Osoba zatrudniająca przed zawarciem umowy lub przed dopuszczeniem osoby do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, rozwojem duchowym, lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi sprawdza kandydata w Rejestrze z dostępem ograniczonym oraz w Rejestrze osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze. Sprawdzenie w rejestrze sprawców dokumentuje się wydrukiem informacji zwrotnej wygenerowanej z Rejestru, a figurowanie w Rejestrze wyklucza możliwość zatrudnienia kandydata. W tym celu pozyskuje się od osoby ubiegającej się o pracę dane zawarte w załączniku nr 7.
Pracodawca jest zobowiązany do uzyskania od osoby ubiegającej się o zatrudnienie lub od innej osoby współpracującej przed dopuszczeniem do wykonywania czynności z małoletnimi w placówce, informacji z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności w zakresie przestępstw określonych w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 17 t.j. ze zm.), rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, oraz w Ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2023 r. poz. 1939 t.j. ze zm) lub za odpowiadające tym przestępstwom czyny zabronione określone w przepisach prawa obcego.
Pracownik i współpracownik składa oświadczenie, że nie był skazany za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, ani za przestępstwo z użyciem przemocy na szkodę małoletniego i nie toczy się przeciwko niej żadne postępowanie karne (w tym postępowanie przygotowawcze), ani dyscyplinarne w tym zakresie (załącznik nr 8).
Jeżeli osoba posiada obywatelstwo inne niż polskie, przedkłada pracodawcy:

1) informację z rejestru karnego państwa obywatelstwa uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z małoletnimi, bądź informację z rejestru karnego,

2) jeżeli prawo tego państwa nie przewiduje wydawania informacji dla w/w celów, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenie o państwie/ach zamieszkiwania
w ciągu ostatnich 20 lat, innych niż Rzeczypospolita Polska i państwo obywatelstwa,

3) jeżeli mieszkała w innych państwach w ciągu 20 lat niż Rzeczypospolita Polska i państwo obywatelstwa, informację z rejestrów karnych tych państw uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z małoletnimi.

Dopuszczalne jest przedłożenie także pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia, że prawo danego państwa nie przewiduje wydawania informacji o niekaralności i/lub nie prowadzi rejestru karnego oraz oświadczenia, że nie był/a w tym państwie prawomocnie skazany/a (załącznik nr 9).
O zawieraniu oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia świadczy zawarta w ich treści klauzula „Jestem świadomy/a odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”, która zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Oświadczenia, wydruki z rejestrów i zaświadczenia z KRK dołączane są do części A akt osobowych pracownika lub współpracownika.
W przypadku danych z Rejestru osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15, wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze, wystarczającym jest wydruk strony internetowej, na której widnieje komunikat, że sprawdzana osoba nie figuruje w Rejestrze.
Podmioty współpracujące Ośrodkiem, w tym prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, w przypadku, gdy ich działalność obejmuje kontakt z małoletnimi przebywającymi w Ośrodku, są zobowiązane do zapoznania się ze skróconą informacją o Standardach i do ich przestrzegania.

II. ZASADY BEZPIECZNYCH RELACJI PERSONEL –MAŁOLETNI

Podstawową zasadą relacji między małoletnimi a pracownikami i współpracownikami Ośrodka jest działanie dla dobra małoletniego z poszanowaniem jego godności, z uwzględnieniem jego emocji i potrzeb oraz w jego najlepszym interesie.
Pracownicy i współpracownicy działają wyłącznie w ramach obowiązującego prawa powszechnego, przepisów wewnętrznych Ośrodka oraz swoich uprawnień i kompetencji.
Zasady bezpiecznych relacji z małoletnimi obowiązują wszystkich pracowników i współpracowników.
Należy zwracać uwagę, aby każdy komunikat, działanie bądź czynność podejmowana wobec małoletniego były adekwatne do sytuacji, do stopnia jego rozwoju i indywidualnych możliwości, bezpieczne, uzasadnione i nie skutkowały nierównym traktowaniem małoletniego w stosunku do innych małoletnich, w tym jego faworyzowaniem.
Należy szanować wkład małoletnich w podejmowane działania, traktować je równo bez względu na ich płeć i jakiekolwiek cechy, w tym, niepełnosprawność, status społeczny, etniczny, kulturowy, religijny i światopogląd.
Podejmując decyzje dotyczące małoletniego, należy poinformować go o tym, wysłuchać jego opinii oraz o ile to możliwe, bezpieczne, uwzględniać jego potrzeby.
Podstawowe standardy określające zasady, o których mowa w ust. 3 obejmują w szczególności:

a) Utrzymywanie profesjonalnej relacji z małoletnimi i reagowanie względem nich w sposób niezagrażający, adekwatny do sytuacji i sprawiedliwy wobec innych małoletnich.

b) Zachowanie cierpliwości i szacunku w komunikacji z małoletnimi podkreślające zrozumienie dla uczuć przeżywanych przez nich, nie wymuszające zwierzeń na siłę i okazujące zainteresowanie, wsparcie i gotowość do rozmowy.

c) Niezostawianie małoletniemu nieograniczonej wolności, wyznaczanie jasnych granic w postępowaniu i oczekiwań, egzekwując konsekwencje za ich nieprzestrzeganie, ucząc tym samym, że odpowiedzialność jest po stronie małoletniego, a konsekwencje wynikają z jego działania.

d) Reagowanie w sposób adekwatny do sytuacji i możliwości psychofizycznych, małoletniego, w tym dostosowanie poziomu komunikacji do małoletniego ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym niepełnosprawnego.

e) Uwzględnianie potrzeb małoletniego oraz dostosowanie wymagań do indywidualnych potrzeb rozwojowych i możliwości psychofizycznych małoletnich, w tym dostosowanie metod i form pracy dla małoletniego ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, niepełnosprawnego i zdolnego.

f) Równe traktowanie małoletnich bez względu na płeć, niepełnosprawność, status społeczny, kulturowy, religijny i światopogląd.

g) Fizyczny kontakt z małoletnim możliwy tylko jako odpowiedź na realne potrzeby małoletniego w danym momencie, z uwzględnieniem jego wieku, płci, kontekstu kulturowego i sytuacyjnego. Na kontakt fizyczny (np. przytulenie) małoletni zawsze musi wyrazić zgodę.

h) Małoletni powinien być samodzielny w załatwieniu swoich potrzeb fizjologicznych. Jednakże dbając o zapewnienie małoletniemu komfortu psychicznego i fizycznego, na jego wyraźną prośbę może być mu udzielona przez personel Ośrodka pomoc w wykonaniu czynności higienicznych, poprzez instruktaż oraz nadzorowanie i wspomaganie w wykonywaniu tych czynności. Zgodę na udzielanie pomocy w zakresie potrzeb higienicznych wyraża opiekun małoletniego na piśmie (załącznik nr 12).

i) Ustalanie reguł i zasad pracy w grupie, jasne określanie wymagań i oczekiwań wobec małoletniego, stanowcze reagowanie na zachowania niepożądane.

j) Udział pracowników i współpracowników w doskonaleniu zawodowym w zakresie przeciwdziałania przemocy wobec małoletnich, komunikacji interpersonalnej, diagnozy czynników ryzyka, świadczących o możliwości stosowania przemocy wobec małoletniego.

k) Panowanie pracownika i współpracownika nad własnymi emocjami.

l) Kontakt z małoletnimi odbywa się wyłącznie w godzinach pracy Ośrodka i dotyczy celów edukacyjnych lub wychowawczych, a jeśli istnieje potrzeba spotkania z małoletnimi poza godzinami pracy, należy poinformować o tym dyrekcję i uzyskać zgodę opiekuna.

m) Jeśli małoletni i opiekun są osobami bliskimi wobec pracownika lub współpracownika, zachowuje on poufność wszystkich informacji dotyczących innych małoletnich.

8. W relacji pracowników i współpracowników z małoletnimi niedopuszczalne jest w szczególności:

a) stosowanie wobec małoletniego przemocy w jakiejkolwiek formie, w tym stosowanie kar fizycznych, wykorzystywanie relacji władzy lub przewagi fizycznej (zastraszanie, przymuszanie, groźby);

b) zawstydzanie, upokarzanie, lekceważenie i obrażanie małoletnich;

c) podnoszenie głosu, krzyczenie na małoletnich, wywoływanie u nich lęku;

d) ujawnianie informacji wrażliwych (wizerunek, informacja o sytuacji rodzinnej, medycznej, prawnej itp.) dotyczących małoletniego wobec osób nieuprawnionych, w tym wobec innych małoletnich;

e) zachowywanie się w obecności małoletniego w sposób niestosowny, np. poprzez używanie słów wulgarnych, czynienie obraźliwych uwag oraz nawiązywanie w wypowiedziach do atrakcyjności seksualnej;

f) nawiązywanie z małoletnim jakichkolwiek relacji romantycznych lub seksualnych, ani składanie mu propozycji o nieodpowiednim charakterze, kierowanie do niego seksualnych komentarzy, żartów, gestów oraz udostępnianie uczniom treści erotycznych i pornograficznych, bez względu na ich formę;

g) faworyzowanie małoletnich;

h) utrwalanie wizerunku małoletniego (filmowanie, nagrywanie głosu, fotografowanie) dla potrzeb prywatnych pracownika;

i) proponowanie małoletnim alkoholu, wyrobów tytoniowych lub nielegalnych substancji psychoaktywnych, spożywanie ich wspólnie z małoletnimi lub w ich obecności;

j) zapraszanie małoletnich do swojego miejsca zamieszkania.

III. ZASADY POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU ZACHOWAŃ TRUDNYCH LUB AGRESYWNYCH ZE STRONY MAŁOLETNIEGO

W przypadku zaobserwowania u małoletniego przejawów wzmożonego napięcia, zdenerwowania lub trudności stwarzających prawdopodobieństwo wystąpienia zachowania trudnego, w tym agresywnego, autoagresywnego, zagrażającego, należy niezwłocznie podjąć działania, aby przeciwdziałać jego rozwinięciu, w tym należy podjąć z małoletnim rozmowę uspokajającą, wyciszającą, o ile to możliwe, na neutralny temat metodą przekierowania uwagi lub inne oddziaływanie kojące i uspokajające.
W sytuacji eskalacji zachowań trudnych, niepożądanych należy podjąć próbę ich wygaszenia, przerwania, adekwatnie do sytuacji, z uwzględnieniem rozpoznanego wcześniej ryzyka wystąpienia zachowań trudnych, agresywnych, autoagresywnych oraz ustalonych i stosowanych u małoletniego indywidualnych strategii proaktywnych lub nieawersyjnych strategii reaktywnych.
Jeżeli podjęte czynności w danej sytuacji nie przynoszą efektów i następuje eskalacja zachowań trudnych, agresywnych, autoagresywnych należy poinformować osoby wskazane do podejmowania procedury interwencyjnej lub inne osoby z personelu, które znajdują się w pobliżu, z prośbą o pomoc; osoby te niezwłocznie informują osoby decyzyjne lub specjalistów i udzielają wsparcia w danej sytuacji.
Jeżeli okoliczności zdarzenia na to pozwolą – niezwłocznie – członek personelu podejmuje rozmowę stwarzającą małoletniemu możliwość wypowiedzenia się, przedstawienia swojego zdania w celu ustalenia przyczyn i okoliczności zdarzenia. W trakcie rozmowy z małoletnim, o ile nie zakłóci to jej przebiegu, należy zanotować istotne informacje. Po zakończeniu rozmowy sporządza notatkę z opisem całego zdarzenia i przekazanych informacji od świadków zdarzenia. O sytuacji informowani są opiekunowie.
Do momentu uzyskania pewności, że sytuacja została zażegnana, a zachowanie trudne ustąpiło, nie wolno pozostawić małoletniego samemu sobie i „stracić go z pola widzenia”.
Rozmowa z małoletnim powinna być przeprowadzona na następujących warunkach:

a) bez presji czasu, pospieszania małoletniego;

b) dostosowana do potrzeb i możliwość małoletniego; miejsce jej przeprowadzenia winno uwzględniać m.in. specyfikę odbioru i przetwarzania bodźców sensorycznych przez małoletniego; należy wziąć pod uwagę język i sposoby komunikacji małoletniego;

c) osoba prowadząca rozmowę winna znać sposoby regulacji emocji przez dziecko oraz mieć wiedzę, czy występują u niego zachowania trudne;

d) podczas rozmowy trzeba pozwolić małoletniemu na swobodną wypowiedź, w tym ujawnienie obaw. Nie wolno przerywać, krytykować, uzupełniać wypowiedzi własnymi domysłami, komentować treści przekazywanych przez małoletniego, minimalizować znaczenia tego, co się wydarzyło;

e) rozmowa powinna przebiegać w spokojnej atmosferze; po jej zakończeniu małoletni jest obejmowany adekwatnym wsparciem do czasu ustabilizowania sytuacji i wyciszenia zachowania – nie wolno pozostawić małoletniego samemu sobie do momentu uzyskania pewności, że sytuacja jest ustabilizowana.

7. Jeżeli małoletni nie reaguje na polecenia słowne, a jego zachowania zagrażają bezpieczeństwu jego i innych małoletnich oraz pracowników Ośrodka lub istnieje realne zagrożenia niszczenia mienia Ośrodka, innego małoletniego albo pracownika, pracownik ma możliwość przytrzymania małoletniego, w celu wyciszenia zachowania i zapewniania bezpieczeństwa otoczenia. Zgodę na przytrzymywanie wyraża opiekun małoletniego na piśmie [załącznik nr 11].

8. Przytrzymanie małoletniego jest ostatecznością w przypadku powstrzymania go przed zadaniem ciosu innej osobie, w celu rozdzielenia bijących się małoletnich czy pozbawienia małoletniego niebezpiecznego przedmiotu, jeśli odmawia ono jego dobrowolnego oddania.

9. W przypadku braku rezultatów uspokojenia małoletniego mimo przytrzymywania go i wyciszania wzywani są opiekunowie, policja lub pogotowie ratunkowe.

10. W przypadku samowolnego opuszczenia Ośrodka przez podopiecznego, niezwłocznie powiadamia się dyrektora. Dyrektor telefonicznie zawiadamia opiekunów, a w przypadku braku kontaktu z nimi dyrektor powiadamia Policję.

IV. ZASADY BEZPIECZNYCH RELACJI MAŁOLETNI – MAŁOLETNI

Podstawową zasadą relacji między małoletnimi jest działanie z szacunkiem, uwzględniające godność i potrzeby małoletnich.
Standardem jest tworzenie atmosfery życia, które promuje tolerancję i poczucie odpowiedzialności za swoje zachowanie.
Małoletni angażowani są w działania, w których mają możliwość aktywnego uczestniczenia, podejmowania współdziałania i rozwijania podejścia zespołowego, w tym kształtującego pozytywne relacje z małoletnimi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Niedozwolone jest w szczególności:

a) stosowanie przemocy wobec jakiegokolwiek małoletniego, w jakiejkolwiek formie;

b) używanie wulgarnego, obraźliwego języka;

c) upokarzanie, obrażanie, znieważanie innych małoletnich;

d) zachowanie w sposób niestosowny, tj. używanie wulgarnych słów, gestów, żartów, kierowanie obraźliwych uwag;

e) stosowanie zastraszania i gróźb.

STANDARD III.

ZASADY I PROCEDURY PODEJMOWANIA INTERWENCJI

PROCEDURY OCHRONY MAŁOLETNICH PRZED TREŚCIAMI SZKODLIWYMI W INTERNECIE ORAZ UTRWALONYMI W INNEJ FORMIE

I.1 Ochrona wizerunku

W Ośrodku pozyskiwane są pisemne zgody opiekunów na publikację wizerunku małoletniego na potrzeby dokumentacji fotograficznej działań podejmowanych przez placówkę.
Zdjęcia i nagrania nie są podpisywane informacjami identyfikującymi małoletniego z imienia i nazwiska.
Nośniki analogowe zawierające zdjęcia i nagrania małoletnich są przechowywane w zamkniętej na klucz szafce, a nośniki elektroniczne zawierające zdjęcia i nagrania są przechowywane w folderze chronionym z dostępem ograniczonym do osób uprawnionych przez placówkę u administratora sieci, przez okres wymagany przepisami prawa o archiwizacji.
Nie dopuszczalne jest przechowywanie zdjęć i nagrań z wizerunkiem małoletnich na nośnikach nieszyfrowanych lub mobilnych (telefonach komórkowych i pendrive).
Utrwalanie wizerunku małoletniego odbywa się zgodnie z wytycznymi zawartymi w załączniku nr 5.

I.2 Naruszenie prywatności

Informacja o zagrożeniu naruszeniem prywatności w Ośrodku powinna zostać niezwłocznie przekazana administratorowi systemów informatycznych i dyrektorowi, którzy podejmują natychmiastowe działania w celu zabezpieczenia danych i ograniczenia dalszego dostępu do informacji niejawnych.
Następnie należy ustalić okoliczności zdarzenia, poprzez dokładne udokumentowanie pozyskanych informacji i skontaktować się z ekspertem ds. bezpieczeństwa cyfrowego.
W przypadku poważniejszych zagrożeń i w sytuacji, gdy naruszenie prywatności jest spowodowane przez osoby spoza Ośrodka, należy nawiązać współpracę z organami ścigania.
Osoba wskazana przez Dyrektora powiadamia osoby dotknięte zdarzeniem (których dane osobowe wyciekły) o sytuacji, by podjęły indywidualne środki zaradcze.

I.3 Cyberprzemoc

Osoba, która stała się świadkiem cyberprzemocy wobec małoletniego (wyśmiewania, poniżania uczestników społeczności Ośrodka przy użyciu technologii cyfrowych, obraźliwych komentarzy, rozpowszechniania wizerunku, manipulowania zdjęciami itp.) powinna zgłosić sytuację do dyrektora.
Dyrektor próbuje ustalić okoliczności zdarzenia, zebrać dowody w postaci zrzutów ekranu, wiadomości, komentarzy, zdjęć, adresów stron internetowych. Zebrane materiały przekazywane są osobie wskazanej wyznaczonej przez dyrektora, która wypełnia Kartę interwencji [załącznik nr 2].
O zdarzeniu poinformowani zostają opiekunowie, którzy wspólnie z administratorem sieci i koordynatorem ds. Standardów ustalają, czy sytuacja wymaga powiadomienia organów ścigania i czy odpowiedzialnym za to będzie opiekun czy Ośrodek.
Pedagog/ psycholog udziela pomocy psychologiczno – pedagogicznej ofierze, wyjaśniając również rolę Ośrodka w przeciwdziałaniu zjawisku cyberprzemocy i kolejne etapy postępowania.

I.4 Fake news

Osoba wyznaczona przez dyrektora Ośrodka prowadzi działania mające na celu:
kontrolowanie mediów społecznościowych pod względem działań mających na celu ograniczenie rozpowszechniania fake news’ów oraz sprawdzanie publikowanych w sieci treści,
reagowanie na potencjalne zagrożenie – prostowanie informacji, zgłaszanie administratorowi strony, jeśli treści są nielegalne lub niezgodne z regulaminem.

II. PROCEDURY PODEJMOWANIA INTERWENCJI W PRZYPADKU PRZEMOCY RÓWIEŚNICZEJ

II.1 Standardy dotyczące przemocy rówieśniczej

Prowadzenie corocznej diagnozy czynników ryzyka i chroniących, również w aspekcie określenia zakresu i rodzaju problemu związanego z przemocą wśród małoletnich, a następnie ewaluowanie programu wychowawczo – profilaktycznego w oparciu o uzyskane wyniki diagnozy.
W programie wychowawczo – profilaktycznym opracowane są zasady oczekiwań wobec zachowania małoletnich i konsekwencje (sankcje) za ich nieprzestrzeganie.
Oddziaływaniami objęci są również opiekunowie, których edukuje się na temat obserwowania niepokojących objawów, mogących świadczyć o doświadczaniu przemocy i możliwych sposobach reagowania, w tym prawnego.

II.2 Zasady interwencji dla małoletnich, będących świadkiem lub ofiarą przemocy rówieśniczej

Jak najszybciej należy powiadomić dorosłego pracownika Ośrodka, informując także o swoich podejrzeniach, że któryś z małoletnich doznaje przemocy. Jeśli zdarzenie jest niebezpieczne, a w pobliżu nie ma nikogo dorosłego, bezzwłocznie należy zadzwonić pod numer alarmowy 112.
Osobie poszkodowanej powinno się okazać wsparcie poprzez życzliwe słowa, okazywanie empatii i wyrażanie dezaprobaty dla osób stosujących przemoc, absolutnie nie przyłączając się do dokuczania i rozpowszechniania hejtu.

II.3 Standardy dla opiekunów małoletnich doświadczających przemocy

Małoletniemu okazuje się bezgraniczne zrozumienie, nie komunikując mu, że mogło przyczynić się swoim zachowaniem do tego, że stało się ofiarą zachowania przemocowego, a podkreślając, że to zachowanie sprawcy jest nieakceptowane.
Opiekunowie informują Ośrodek, jeśli ich małoletni jest ofiarą lub sprawcą przemocy rówieśniczej, aktywnie współpracując z personelem w celu rozwiązania problemu.
W przypadkach, gdy małoletni stało się poszkodowanym zachowaniem, które ścigane jest z oskarżenia prywatnego, opiekunowie podejmują po sugestii Ośrodka właściwe kroki prawne.

II.4 Procedury interwencji podejmowanych przez personel Ośrodka

Pracownicy i współpracownicy Ośrodka bezwzględnie przestrzegają zasad w zakresie zgłaszania incydentów przemocy.
Interweniujący pracownik i współpracownik musi zadbać o bezpieczeństwo małoletniego i odseparować go od agresywnego małoletniego, jeśli zdarzenie przemocowe trwa.
Ujawniający przemoc pracownik i współpracownik sporządza notatkę opisującą uzyskane informacje lub przebieg zdarzenia, celem przekazania jej osobie odpowiedzialnej za rejestrowanie zdarzeń i realizowanie Standardów.
O zdarzeniu poinformowany zostaje pedagog, który przeprowadza rozmowę z małoletnim, a następnie kontaktuje się z ich opiekunami.
W przypadku zdarzenia, w wyniku którego doszło do uszczerbku na zdrowiu, wykorzystania seksualnego i/lub innych zachowań wyczerpujących znamiona przestępstwa ściganego z urzędu, informowany jest dyrektor Ośrodka, który powiadamia Policję (interwencyjnie, gdy zagrożone jest życie lub zdrowie i/lub gdy opiekunowie odmawiają przyjazdu) lub sądu rodzinnego (wysłanie zawiadomienia o możliwości popełnienia czynu karalnego/ przestępstwa).
W przypadku zdarzenia incydentalnego (popchnięcie, szturchnięcie, ośmieszenie, niestosowny komentarz) pedagog wraz z małoletnim i jego opiekunami opracowują działania naprawcze i rozważają zastosowanie kary statutowej. W przypadku kolejnego zdarzenia z udziałem tych samych osób, należy zastosować środek oddziaływania wychowawczego lub powiadomić sąd rodzinny.

III. PROCEDURY PODEJMOWANIA INTERWENCJI W PRZYPADKU PRZEMOCY DOMOWEJ

W przypadku uzyskania przez pracownika i współpracownika Ośrodka podejrzenia, że małoletni jest krzywdzony lub zaniedbywany przez opiekunów, ma on obowiązek przekazania tej informacji dyrektorowi Ośrodka i sporządzić notatkę służbową. Oznakami przemocy mogą być dostrzeżone przez personel ślady pobicia, unikanie sytuacji odsłaniania ciała przy przebieraniu się, noszenie długich rękawów/nogawek bez względu na warunki pogodowe itp., ale też dostrzegalne zmiany w zachowaniu się małoletniego.
Dyrektor organizuje spotkanie z opiekunami małoletniego, którego podejrzenie dotyczy, przekazując im uzyskane informacje, dostępne formy pomocy dla rodziny w kryzysie oraz w przypadku potwierdzenia zgłoszenia, o obowiązku zgłoszenia podejrzenia krzywdzenia małoletniego do odpowiedniej instytucji (prokuratura, policja, sąd rodzinny; procedura „Niebieskie Karty”; ośrodek pomocy społecznej). Spotkanie jest protokołowane.
Jeśli zgłoszenie potwierdziło się, a sprawcą jest jeden z opiekunów, w obecności drugiego z opiekunów innej osoby najbliższej dla małoletniego lub pełnoletniej osobie wskazanej przez małoletniego, Dyrektor wszczyna procedurę „Niebieskie Karty”, wypełniając formularz „Niebieska Karta – A”, a formularz „Niebieska Karta – B” przekazuje rodzicowi, osobie najbliższej lub pełnoletniej osobie wskazanej przez małoletniego. Wypełniony formularz „Niebieska Karta – A” Ośrodek niezwłocznie przekazuje przewodniczącemu zespołu interdyscyplinarnego do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w terminie nie później niż 5 dni roboczych od wszczęcia procedury. Kopię wypełnionego formularza pozostawia się w Ośrodku.
Ponadto dyrektor Ośrodka lub osoba wyznaczona może poinformować inną instytucję w zależności od zdiagnozowanego typu przemocy, a dalszy tok postępowania leży w kompetencjach tej instytucji.
Całość podjętych działań dokumentowana jest w formie protokołów i notatek służbowych, które udostępniane są na żądanie instytucji prowadzącej postępowanie karne. Tworzona jest także karta interwencji [załącznik nr 2].
W sytuacji stwierdzenia, że zgłoszenie jest bezzasadne i nie dochodzi do krzywdzenia małoletniego, dyrektor Ośrodka lub inna osoba uczestnicząca w spotkaniu, o którym mowa w ust.2, sporządza notatkę z zakończenia procedury, przy czym zlecone zostaje dalsze obserwowanie sytuacji małoletniego.
W przypadku braku współpracy ze strony opiekunów, niewywiązywania się z założeń planu pomocy, unikania kontaktu z pracownikami Ośrodka, dyrektor pisemnie wnioskuje do sądu rodzinnego o wgląd w sytuację rodzinną, przekazując poczynione ustalenia.
Pedagog lub psycholog w Ośrodku opracowuje plan wsparcia małoletniego, w którym zawarte zostają wskazania dotyczące podjęcia przez Ośrodek działań w celu zapewnienia bezpieczeństwa, oferowane małoletniemu i jego rodzicom formy wsparcia psychologiczno – pedagogicznego i informacje o skierowaniu dziecka/rodziny do specjalisty spoza Ośrodka.
W przypadku, gdy małoletni doświadcza przemocy ze strony osoby najbliższej z uszczerbkiem na zdrowiu, wykorzystania seksualnego i/lub zagrożone jest jego życie i zdrowie, powoływany jest przez dyrektora Ośrodka zespół interwencyjny, który:

a) zapewnia bezpieczeństwo małoletniemu i odseparowuje go od rodzica podejrzanego o krzywdzenie, jednocześnie alarmowo powiadamiając Policję, w której kompetencjach leży dalsze postępowanie;

b) opracowuje plan pomocy małoletniemu.

10. W przypadku otrzymania wniosku o udzielenie informacji o małoletnim od uprawnionej przepisami instytucji (sąd rodzinny, sąd karny, Policja, ośrodek pomocy społecznej, zespół interdyscyplinarny, grupa diagnostyczno – pomocowa), dyrektor Ośrodka jest zobowiązany do przygotowania takiej informacji.

IV. PROCEDURY PODEJMOWANIA INTERWENCJI W PRZYPADKUPRZEMOCY ZE STRONY PRACOWNIKA OŚRODKA

Krzywdzenie małoletniego przez pracownika i współpracownika Ośrodka

Osoba, która uzyskała informację, że małoletni jest krzywdzony przez pracownika lub współpracownika Ośrodka, przekazuje ją dyrektorowi Ośrodka lub innej osobie wyznaczonej do zgłaszania incydentów wraz ze sporządzoną notatką służbową.
W przypadku, gdy zagrożone jest życie lub zdrowie małoletniego, niezwłocznie przez osobę ujawniającą krzywdzenie powiadamiana jest alarmowo Policja, a w zgłoszeniu podawane są dane osoby zgłaszającej, dane małoletniego oraz dane osoby podejrzanej o krzywdzenie, a także wszystkie znane fakty w sprawie. Osoba zawiadamiająca w tej sytuacji wypełnia również kartę przebiegu interwencji.
Dyrektor Ośrodka natychmiastowo odsuwa pracownika lub współpracownika od wszelkich form kontaktu z małoletnim (nie tylko pokrzywdzonym) do czasu wyjaśnienia sprawy i wzywa osobę, której dotyczy zgłoszenie na rozmowę wyjaśniającą, w której uczestniczy pedagog lub psycholog, protokołujący przebieg spotkania.
Jeżeli zgłoszono krzywdzenie ze strony dyrektora Ośrodka, działania interwencyjne prowadzi osoba wskazana przez dyrektora.
Podczas spotkania omówiona zostaje sytuacja małoletniego i zasadność podejrzeń, a także wypracowany zostaje sposób postępowania w tej sytuacji. W protokole ze spotkania zawarte zostają opracowane wnioski i postanowienia.
W przypadku potwierdzenia podejrzeń informuje o zdarzeniu opiekunów małoletniego krzywdzonego oraz pisemnie odpowiednie służby (policję/ prokuraturę), składając zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa. Opracowywany jest plan wsparcia małoletniego, z którym zapoznawany jest małoletni i opiekunowie.
W przypadku ustalenia, że zachowania pracownika lub współpracownika związane są np. ze stosowaniem krzyku w kierunku małoletniego, albo niestosownych komentarzy, dyrektor Ośrodka przeprowadza rozmowę dyscyplinującą z pracownikiem lub współpracownikiem, a jeśli nie przyniesie ona skutków, podejmuje się kroki zgodne z kodeksem pracy i innymi przepisami prawa.

V. PROCEDURY PODEJMOWANIA INTERWENCJI W PRZYPADKU MOLESTOWANEGO SEKSUALNIE MAŁOLETNIEGO

Czyny zabronione i przepisy chroniące dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym to m.in.:

a) art. 197 kodeksu karnego (dalej: kk) – zgwałcenie,

b) art. 198 kk – wykorzystanie seksualne dziecka na skutek jego bezradności i/lub niepoczytalności,

c) art. 199 kk – nadużycie stosunku zależności dziecka od innej osoby lub wykorzystanie krytycznego położenia dziecka w celach seksualnych,

d) art. 200 kk – kontakt seksualny z dzieckiem poniżej 15. roku życia,

e) art. 200a kk – grooming – nawiązywanie z dzieckiem do 15. roku życia kontaktu przy użyciu nowych technologii w celu spotkania i nakłonienia dziecka do obcowania płciowego lub w celu produkowania bądź utrwalania treści o charakterze pornograficznym za pomocą groźby, wprowadzenia dziecka w błąd, wyzyskania błędu albo wykorzystania jego niezdolności do należytego pojmowania sytuacji,

f) art. 202 § 3–5 kk – pornografia z udziałem dzieci.

2. W sytuacji podejrzenia, że małoletni został pokrzywdzony którymś z wymienionych wyżej przestępstw, należy bezwzględnie zawiadomić organy ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego.

3. Zawiadomienie należy złożyć do instytucji właściwej ze względu na miejsce popełnienia przestępstwa.

4. Zawiadomienie składa osoba uprawniona do reprezentowania zawiadamiającej instytucji, zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami.

5. Złożenie zawiadomienia powinno nastąpić nawet bez uzyskania zgody opiekunów małoletniego pokrzywdzonego. Poinformowanie ich o działaniach instytucji zależy od woli placówki składającej zawiadomienie.

6. Wcześniej należy zorganizować spotkanie z opiekunami, którego celem będzie poinformowanie o uzyskanych informacjach lub o zaobserwowanym zachowaniu i wypowiedziach małoletniego wskazujących na doświadczenie wykorzystywania seksualnego, a także wskazanie opiekunom miejsc świadczących pomoc osobom pokrzywdzonych przestępstwem.

7. Opiekunów należy poinformować o obowiązku podjęcia interwencji prawnej i wspólnie ustalić plan pomocy małoletniemu (zapewnienie mu bezpieczeństwa, udzielenie pomocy psychologiczno – pedagogicznej, ewentualne skierowanie do specjalistycznej placówki wsparcia).

8. W sytuacji podejrzenia, że sprawcą wykorzystywania seksualnego małoletniego jest jego opiekun, do udziału w spotkaniu powinien być zaproszony opiekun niekrzywdzący.

STANDARD IV.

AKTUALIZACJA STANDARDÓW
I MONITORING

ZASADY UDOSTĘPNIANIA PERSONELOWI, MAŁOLETNIM I ICH OPIEKUNOM STANDARDÓW OCHRONY MAŁOLETNICH DO ZAZNAJOMIENIA I STOSOWANIA ORAZ ZASADY ICH AKTUALIZACJI

Placówka, co najmniej raz na 2 lata, monitoruje i w razie konieczności aktualizuje zapisy Standardów, konsultując się z personelem, małoletnimi i opiekunami.
Wszelkie procedury i dokumenty związane z wprowadzeniem Standardów są udostępniane pracownikom i współpracownikom, małoletnim (w formie pogadanek i tablic obrazkowych) i ich opiekunom podczas zapoznawania i zobowiązania do stosowania (zgodnie z poniższymi zasadami), a następnie na żądanie w dowolnym momencie. Dokumenty te można również znaleźć na stronie internetowej Ośrodka pod adresem https://www.sow.mariacka-poznan.pl wersja skrócona Polityki (dla małoletnich) dostępna jest na tablicy ogłoszeń.
Każdy pracownik i współpracownik ma obowiązek zapoznać się z Polityką ochrony małoletnich w ciągu 60 dni po zawarciu umowy o pracę, a fakt zapoznania się i przyjęcia do stosowania poświadcza podpisem na liście dostępnej w dziale kadr oraz poprzez złożenie do akt osobowych oświadczenia.
Opiekunowie małoletnich zapoznawani są z Polityką podczas zebrania z opiekunami, zorganizowanego przez Dyrektora, przy czym pierwsze zapoznanie nastąpi niezwłocznie po opracowaniu i wprowadzeniu Standardów, nie później niż w ciągu 30 dni. Zapoznanie się z wyżej wymienionymi dokumentami każda osoba potwierdza swoim podpisem, złożonym na liście obecności lub na oświadczeniu dostarczonym do dyrektora w przypadku nieobecności opiekuna na zebraniu, w ciągu 7 dni od dnia przekazania przez wychowawcę informacji o konieczności zapoznania się ze Standardami.
Małoletni zapoznawani są z Polityką podczas jednych z zajęć realizowanych w miesiącu wrześniu każdego roku, przy czym pierwsze zapoznanie nastąpi niezwłocznie po opracowaniu i wprowadzeniu Standardów, nie później niż w ciągu 30 dni.
Treść oświadczenia o zapoznaniu się ze Standardami obowiązującymi w Ośrodku dla personelu, stanowi załącznik nr 8.
Pracownicy i współpracownicy na bieżąco monitorują i okresowo weryfikują zgodność prowadzonych działań z przyjętymi zasadami ochrony małoletnich, dokonując co najmniej raz na dwa lata oceny Standardów, by dostosować je do aktualnych potrzeb i obowiązujących przepisów. Wnioski z przeprowadzonej oceny są dokumentowane w formie notatek służbowych, a zmiany w Standardach wprowadzane są aneksami, po uzyskaniu akceptacji dyrektora Ośrodka i po konsultacjach z personelem i opiekunami.
Osoba wyznaczona przeprowadza wśród pracowników, współpracowników, opiekunów i małoletnich minimum raz na dwa lata ankietę monitorującą poziom realizacji Standardów, a następnie dokonuje analizy jakościowej i ilościowej badania ankietowego w oparciu o załączony kwestionariusz (załącznik nr 10) i sporządza na tej podstawie sprawozdanie z monitoringu. Sprawozdanie przekazywane jest dyrektorowi Ośrodka.
Dyrekcja Ośrodka w terminie jednego miesiąca od otrzymania sprawozdania, o którym mowa w ust. 8, podejmuje decyzje co do wprowadzenia zmian do Standardów i powierza przygotowanie aktualizacji osobie odpowiedzialnej za Standardy.
Monitoring i ewaluacja Standardów prowadzone są w oparciu o analizę dokumentacji wewnętrznej i korespondencji międzyinstytucjonalnej, przepisów prawa, obserwację, analizę ilościową i jakościową zgłoszeń, badania ankietowe, diagnozę czynników ryzyka i chroniących oraz konsultacje z organami Ośrodka.
Dyrektor przedstawia wprowadzone zmiany pracownikom, współpracownikom, opiekunom, małoletnim.

Standardy Ochrony Małoletnich